به نام خدا
زنان پيامبر (در تاريخ و قرآن)
بيستمين جلسه از سلسله كلاسهاي زن در متون مقدس با بحث زن در اسلام (قسمت چهارم) ادامه پيدا كرد.
در اين جلسه، رضا عليجاني در ادامه نكاتي كه در جلسات قبل درباره ويژگيهاي برخورد قرآن و اسلام با زن نموده بود، به شرح برخي نكات ديگر پرداخت:
- به رسميت شناختن استقلال اقتصادي زنان - اين مسئله يكي از امتيازات مهم برخورد اسلام با زنان است كه مورد توجه و تأكيد برخي از مستشرقان و اسلامشناسان غيرمسلمان نيز قرار گرفته است. اين امر امتيازي است كه در برخي از كشورهاي جهان، تنها در قرون معاصر به زن داده شده است.
- به رسميت شناختن استقلال سياسي زنان (دوبار بيعت با زنان) _ اصل بيعت با زنان بيانگر اعتنا و توجه و «ديده شدن» زنان به عنوان افراد انساني و شخصيتهايي مستقل است. اما اين واقعه (كه دوبار نيز اتفاق افتاده است، صلح حديبيه و فتح مكه) در تاريخ اسلام، از سوي مفسران رسمي آن، به حاشيه رانده شده و هيچگاه مبناي تفكردرباره زنان و نيز تأسيس قواعد فقهي در برخورد با آنان قرار نگرفته است.
- احترام ويژه به مادر (و پدر) – در هيچ يك از متون مقدس، عليرغم آن كه همه آنان به احترام به والدين توجه داشتهاند، توجه و تأكيد بر اين امر و به خصوص توجه ويژه و انحصاري به نقش مادر، همانند قرآن، وجود ندارد. در آيات متعددي احترام و احسان به والدين پس از لزوم توحيد و عدم شركورزي، و مقدم بر بسياري از احكام عبادي اسلام (مانند نماز و روزه)، آمده است. همچنين در آيات متعددي پس از ذكر احترام به والدين، آنگاه به نقش مادر و رنجهايي كه وي براي فرزند كشيده اشاره گرديده است. (ضمن آنكه به والدين نيز شديداً گوشزد شده است كه بايد از فرزندكشي خودداري كنند).
- زنان پيامبر (در تاريخ و قرآن) _ عليجاني در اين قسمت به بحث درباره زندگي شخصي پيامبر اسلام و ماجراي همسران متعدد وي پرداخت. وي گفت در اين باره در جهان معاصر، سه نوع برخورد صورت گرفته است: برخوردهاي مدافعهگرانه (سنتي و نوگرا)، برخوردهاي پژوهشي و تحليلي غيرمؤمنانه، برخوردهاي ستيزهگرانه و عيبجويانه.
وي در ادامه به دو «نمونه» از برخوردهاي مدافعهگرانه و مؤمنانه جديد (دكتر شريعتي – دكتر بنتالشاطي) پرداخت. عليجاني گفت در اين برخوردها گاه مسئله «مصلحت» (مصلحت جامعه، جنبش ديني – سياسي اسلام، مصلحت فردي برخي زنان) و گاه تلفيقي از مصلحت و «تمايلات پيامبر» مورد توجه و مبناي تحليل بوده است. وي به عنوان نمونه ازدواج پيامبر با زينب (همسر زيد، فرزندخوانده پيامبر) را توضيح داد. آنگاه با توجه به دو نمونه و منبع فوق به شرح تك تك ازدواجهاي رسول، و برخي تفاوتها در برخورد شريعتي و بنتالشاطي، در توصيف اين ازدواجها و نيز ويژگيهاي آن زنان؛ عليرغم وجود برخي اشتراكهاي توصيفي و تحليلي بين آنان، پرداخت.
ادامه اين بحث و جمعبندي آن، و نيز شرح ادامه نكات پيرامون زن در اسلام، به جلسات بعد موكول شد. در پايان جلسه پرسش و پاسخ به طور شفاهي و كتبي برگزار شد كه طولانيتر از همه جلسات قبل بود.
